संविधानसभा, २०७२ साल असाेज ३ गतेबाट नेपालकाे संविधानकाे व्यवस्था अनुसार व्यवस्थापिका-संसदमा रूपान्तरण भएकाे छ ।


    कार्यव्यवस्था महाशाखा

    ­१. परिचय

    संविधानसभा / व्यवस्थापिका–संसद सचिवालयको महत्वपूर्ण महाशाखाहरु मध्ये कार्यव्यवस्था महाशाखा पनि एक हो। यो महाशाखा सभाको बैठकसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राखी बैठकहरुलाई व्यवस्थित रुपमा संचालन गराउन यस महाशाखाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ । यस महाशाखा अन्तर्गत कार्यव्यवस्था शाखा र प्रश्न तथा विवरण शाखा रहेका छन् । यस महाशाखाले ती दुईवटा शाखाहरुको कामलाई निरिक्षण, सुपरिवेक्षण एवं निर्देशन गर्ने काम गर्दछ ।

     

    २. कार्यव्यवस्था शाखाको काम कर्तव्य

    संविधानसभा तथा व्यवस्थापिका–संसदको बैठक संचालनको विषयमा आवश्यक परामर्श लिन गठन हुने कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको निर्णय तथा संविधानसभाका अध्यक्षज्यूको निर्देशानुसार यस शाखाले बैठकका एजेण्डाहरुलाई कार्यसूचीमा समावेश गरी बैठक संचालनमा सहयोग पुर्याउदछ । यस शाखाले सम्पादन गर्ने कार्यहरु बुँदागत रुपमा देहाय बमोजिम उल्लेख गरिएको छः–

    - संविधानसभाका अध्यक्षको निर्देशन एवं कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको निर्णयानुसार दैनिक कार्यसूची तयार गरी संविधानसभाका सदस्य लगायत सम्बन्धित पदाधिकारीहरुलाई वितरण गर्ने ।

    - अघिल्लो दिनको बैठकको संक्षिप्त विवरण समावेश भएको बुलेटीन तयार गरी वितरण गर्ने ।

    - दैनिक बैठक संचालनको लागि संविधानसभा नियमावलीमा निर्धारित प्रक्रियाहरुलाई लिपीवद्ध गरी संविधानसभाका अध्यक्षको लागि दैनिक कार्यसूची अनुसारको रिडिङ्ग पेपर तयार गर्ने ।

    - बैठक अवधिको जर्नल (कार्यवृत्त) तयार गरी सम्बन्धित पदाधिकारी एवं पुस्तकालयलाई वितरण गर्ने एवं आफ्नो शाखामा समेत अभिलेख राख्ने ।

    - संसदीय दलहरुबाट प्राप्त संसदीय दलका नेता तथा पदाधिकारीहरुको नियुक्ति, राजिनामा एवं हेरफेर भएको पत्रहरुलाई कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठक समक्ष प्रस्तुत गर्ने ।

    - कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठक संचालन गर्ने र निर्णयहरु सम्बन्धित निकाय, पदाधिकारी एवं शाखाहरुलाई जानकारी गराउने ।

    - समय समयमा सभाद्वारा गठन हुने विशेष समिति, जाँचबुझ समिति, छानविन समिति तथा सभाले गठन गर्न सक्ने अन्य समितिहरु गठन गर्ने प्रस्तावहरु पेश गर्ने साथै निर्णयानुसार माननीय सदस्यहरुलाई वितरण गर्ने र बैठक समक्ष पेश गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    - नियमावलीले निर्देशित गरे बमोजिम बैठकमा पेश हुने विभिन्न किसिमका प्रस्तावका फारामहरु तयार गरी आवश्यकतानुसार माननीय सदस्यहरुलाई उपलब्ध गराउने ।

    - माननीय सदस्यहरुबाट प्राप्त विभिन्न किसिमका प्रस्तावहरु दर्ता गर्ने, सम्बन्धित मन्त्रालयमा पठाउने, उत्तर प्राप्त गर्ने र संविधानसभाका अध्यक्ष र कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको निर्णयानुसार प्रस्तावसँग सम्बन्धित मन्त्री एवं सदस्यसँग परामर्श गरी बैठकमा पेश गर्ने, प्रस्तावमाथि छलफल गराउने र आवश्यक निर्णयको लागि व्यवस्था मिलाउने ।

    - उक्त प्रस्तावहरु उपर नियमावलीले निर्देशित गरे बमोजिम माननीय सदस्यहरुबाट प्राप्त हुने संशोधनका फारामहरु वितरण गर्ने, संशोधनहरु दर्ता गर्ने एवं बैठकमा पेश गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    - विधेयक शाखाबाट प्राप्त विभिन्न प्रकारका विधेयकहरु नियमावलीले निर्देशित गरे बमोजिम बैठकमा पेश गर्ने व्यवस्था मिलाउने र बैठकबाट पारित गराउने सम्मका कार्यहरु गराउने ।

    - विधेयक शाखाबाट प्राप्त अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौता, सन्धी, महासन्धिहरुलाई संविधानसभाको बैठकबाट सम्मिलन, स्वीकृती वा समर्थन गराउन प्रस्ताव तयार गरी बैठकमा पेश गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    - सभा नबसेको समयमा जारी भएका अध्यादेशहरु बैठक बसेपछि पेश गर्ने आवश्यक व्यवस्था मिलाउने ।

    - सरकार प्रमुखबाट नेपाल सरकारको वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम सदन समक्ष पेश गर्ने आवश्यक व्यवस्था मिलाउने ।

    - प्रस्तुत वार्षित नीति तथा कार्यक्रममाथि सदन समक्ष छलफलको लागि प्रस्तुत गर्ने एवं पारित गर्ने प्रक्रिया मिलाउने।

    - हरेक अघिल्लो आर्थिक वर्षको आर्थिक सर्भेक्षण माननीय अर्थमन्त्रीले बैठक समक्ष पेश गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    - माननीय अर्थमन्त्रीद्वारा चालु आर्थिक वर्षको राजश्व र व्ययको वार्षिक अनुमान (बजेट) बैठक समक्ष पेश गर्ने आवश्यक व्यवस्था मिलाउने ।

    - माननीय अर्थमन्त्रीले पेश गरेको बजेटमाथि छलफल गराउने, विनियोजन विधेयक अन्तर्गत मन्त्रालयगत एवं मन्त्रालयका शीर्षकगत बजेटहरुमाथि छलफल गराउने, खर्च कटौतीका प्रस्तावहरु प्रस्तुत गर्ने एवं विनियोजन विधेयक पारित गराउने सम्मका प्रक्रियाहरु मिलाउने ।

    - बजेट सम्बन्धी अन्य पुरक विधेयकहरु जस्तो आर्थिक विधेयक, राष्ट्र ऋण उठाउने विधेयक, ऋण तथा जमानत विधेयक, पेश्की खर्च विधेयकहरु प्रस्तुत गर्ने र पारित गराउने सम्मका प्रक्रियाहरु मिलाउने ।

     

    ३. प्रश्न तथा विवरण शाखाको काम कर्तव्य

    प्रश्न तथा विवरण शाखाले सभाको बैठकमा माननीय सदस्यहरुद्वारा मन्त्रीहरुलाई सोधिने प्रश्नको सम्पादन गरी बैठकमा प्रस्तुत गर्ने व्यवस्था मिलाउने तथा माननीय सदस्यहरुले बैठकमा बोल्नुभएको सम्पूर्ण विवरण रेकर्डिङ्ग गरेर कम्प्युटरको माध्यमबाट कागजमा उतारी सम्पूर्ण विवरण तयार गर्ने कार्य गर्दछ । यस शाखाले सम्पादन गर्ने कार्यहरु बुँदागत रुपमा निम्नानुसार रहेका छन् ।

    . प्रश्न सम्बन्धी

    १) माननीय सदस्यहरुद्वारा निर्धारित नियमावली बमोजिम मन्त्रीहरुलाई सोधिने प्रश्नोत्तरको फाराम वितरण गर्ने ।

    २) माननीय सदस्यहरुबाट निर्दिष्ट फाराममा भरी ल्याइएका प्रश्नहरु दर्ता गर्ने, नियमावलीले निर्दिष्ट गरे बमोजिम उक्त प्रश्नलाई मूल आशय परिवर्तन नहुने गरी भाषा मिलाएर टिप्पणीको रुपमा पेश गर्ने ।

    ३) सम्माननीय सभामुखज्यूबाट उक्त प्रश्न नियमावली बमोजिम अस्वीकृत भएमा सम्बन्धित माननीय सदस्यलाई जानकारी गराउने र स्वीकृत भएमा उक्त प्रश्नलाई सम्बन्धित मन्त्रालयमा उत्तर प्राप्त गर्न सोधी पठाउने ।

    ४) सम्बन्धित मन्त्रालयबाट उत्तर प्राप्त भएपछि कार्यव्यवस्था परामर्श समितिले निर्धारण गरेको बार अनुसार बैठकमा प्रस्तुत गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    ५) बैठकमा प्रश्न प्रस्तुत गर्नुभन्दा अगाडि सम्बन्धित माननीय सदस्य र सम्बन्धित मन्त्रीलाई अग्रिम जानकारी गराउने ।

    ६) प्रश्न र उत्तरका प्रतिहरु एकिकृत गरी प्रश्नोत्तरको विवरण भएको पुस्तिका तयार गरी रेकर्डको लागि राख्ने ।

    . विवरण सम्बन्धी

    १) माननीय सदस्यहरु, माननीय मन्त्री एवं सम्माननीय अध्यक्ष/सभामुखज्यूले बैठकमा बोल्नुभएको सबै विवरण रेकर्डिङ्ग सिष्टमको माध्यमबाट रेकर्ड गर्ने व्यवस्था मिलाउने ।

    २) माननीय सदस्यहरुले बैठकमा आफूले बोलेका भागहरु क्यासेट चक्का/सिडि/पेन ड्राइभ उपलब्ध गराई उतार गर्न नियमानुसार सचिवालयमा निवेदन दिएमा निर्धारित म्यादभित्र उतार गरी उपलब्ध गराउने ।

    ३) रेकर्डिङ्ग सिष्टमबाट प्राप्त सम्पूर्ण विवरण कम्प्युटरद्वारा लिपीवद्ध गर्ने कामको सहजीकरणको लागि यस शाखाका कर्मचारी सभामा उपस्थित भै बैठकको संक्षिप्त विवरण उतार गर्ने ।

    ४) बैठकको कार्यविधिको सम्पूर्ण विवरण तयार गरी राख्ने ।

    ५) अन्तिम रुप दिइएको सम्पूर्ण विवरणलाई सचिवालयका महासचिवबाट सहिछाप गराई सम्बन्धित पदाधिकारी तथा निकाय (महासचिव, सचिव, सम्बन्धित महाशाखा प्रमुख, व्यवस्थापिका–संसदको पुस्तकालय, मन्त्रिपरिषद् सचिवालय) लाई उपलब्ध गराउने ।

    ६) सम्पूर्ण विवरणको एक प्रति शाखाको रेकर्डिङ्गको लागि सुरक्षित गरी राख्ने ।