संविधानसभा, २०७२ साल असाेज ३ गतेबाट नेपालकाे संविधानकाे व्यवस्था अनुसार व्यवस्थापिका-संसदमा रूपान्तरण भएकाे छ ।


    सामाजिक न्याय तथा मानव अधिकार समितिकाे परिचय

    ­

    नेपालको अन्तरिम संबिधान,२०६३ अनुरुप व्यबस्थापिका–संसदमा यसको नियमाबलीमा व्यबस्था भए बमोजिम आबश्यक संख्यामा समिति र उप–समितिहरु रहनेछन् भन्ने उल्लेख भए अनुरुप संबिधानसभा ( व्यबस्थापिका कार्यसञ्चालन ) नियमाबली २०७० को नियम ११० (१) ले सरकारलाई व्यबस्थापिका–संसदप्रति उत्तरदायी र जवाफदेही बनाउन सरकारबाट भए गरेका काम कारबाहीको अनुगमन र मूल्यांकनगरी आबश्यक निर्देशन वा राय सल्लाह दिन व्यबस्थापिका–संसदमा रहने बिभिन्न समितिहरुमध्ये सामाजिक न्याय तथा मानब अधिकार समिति एक रहेको छ । जसको कार्यक्षेत्र शान्ति तथा पुनर्निमाण मन्त्रालय, राष्ट्रिय मानब अधिकार आयोग र मानबअधिकार सम्बन्धी अतिरिक्त अन्य कार्यक्षेत्रहरु रहेका छन् । सामाजिक न्याय तथा मानब अधिकार समितिले संबिधानमा उल्लिखित बिस्तृत शान्ति सम्झौताको कार्यान्वयन र सशस्त्र द्वन्द्वको क्रममा मृत्यू भएका र बेपत्ता पारिएका व्यक्तिहरुको परिबार तथा अंगभंग भएका र बिस्थापित व्यक्तिहरुलाई सरकारबाट प्रदान गरिने राहत र संचालन गरिने पुनस्र्थापन कार्यको अनुगमन र मूल्यांकन गरी नेपाल सरकारलाइ आबश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र राष्ट्रिय मानब अधिकार आयोगको बार्षिक प्रतिबेदनमाथि बिचार बिमर्श गरी देहायका कुराहरु खुलाई सभामा प्रतिबेदन पेश गर्ने छ ।

     १  मानब अधिकारको सम्मान, संरक्षण र सम्बद्र्धन तथा त्यसको प्रभाबकारी कार्यान्वयनलाई सुनिश्चित  गर्ने तर्फ बाञ्छित प्रगति हुन सकेको छ वा छैन ?

    २  मानब अधिकार उल्लंघनकर्तालाई कानूनको दायराभित्र ल्याउन सकेको छ वा छैन ?

    ३  मानब अधिकारको सचेतना अभिबृद्धि गर्नेतर्फको काम कारबाहीको स्थिति सन्तोषजनक छ वा छैन ?

    ४  मानब अधिकारसंग सम्बन्धित नेपाल पक्ष सम्झौताको कार्यान्वयन स्थिति सन्तोष जनक छ वा छैन ?

    ५  माथि उल्लिखित कार्यहरुलाई दक्षतापूर्बक सञ्चालन गराउन के कस्तो नीति  वा कार्य प्रणाली अबलम्बन गर्नु पर्ने देखिन्छ ।

    सामाजिक न्याय तथा मानब अधिकार समितिको अन्य व्यबस्था

     

    सामाजिक न्याय समितिमा पदेन सदस्य बाहेक बढीमा एकाउन्न जना सदस्यहरु रहने छन् ।

    प्रधानमन्त्री र शान्ति तथा पुर्ननिमाण मन्त्री पदेन सदस्य रहने छन् ।

     

    समितिको सभापति तथा सदस्यको नाम देहाय बमोजिम रहेको छ