X
संविधानसभा, २०७२ साल असाेज ३ गतेबाट नेपालकाे संविधानकाे व्यवस्था अनुसार व्यवस्थापिका-संसदमा रूपान्तरण भएकाे छ ।


    संसदीय सुनुवाई बिशेष समितिको परिचय

    ­

    नेपालको अन्तरिम संबिधान, २०६३को धारा  १५५(१) अनुसार  यस संबिधान बमोजिम संबैधानिक परिषद्को सिफारिसमा नियूक्त हने संबैधानिक परिषद्को सिंबैधानिक पद तथा सर्बोच्च अदालतका न्यायाधीश र राजदुतको पदमा नियूक्ति पूर्ब  निजहरुको कानूनमा व्यबस्था भए बमोजिम संसदीय सुनुवाई हुने छ भन्ने व्यबस्था अनुरुप संबिधानसभा (व्यबस्थापिका कार्य संचालन) नियमाबली २०७० को नियम ११८  बढीमा ७५ जना सदस्य रहेको एक संसदीय सुनुवाई बिशेष समिति रहने व्यबस्था गरेको छ ।

    उक्त  नियम ११९ (१) ले सुनुवाई सम्बन्धी कार्यबिधि देहाय बमोजिम तोकेको छ । देहायका पदहरु रिक्त भई नियूक्तिका लागि सिफारिस गर्दा वा नियूक्ति गर्दा रिक्त रहेको पदको लागि सम्भाव्य उम्मेदवारको नाम प्रस्ताब गरी संसदीय सुनुवाइको लागि सम्बन्धित निकायबाट समितिमा पठाउनु पर्ने छ ।

    १ सर्बोच्च अदालतका प्रधान न्यायाधीश र न्यायाधीशहरुस्,

    २ अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान  आयोगका प्रमुख  आयूक्त तथा आयूक्तहरु,

    ३ महालेखा परीक्षक,

    ४ लोक सेवा आयोगका अध्यक्ष तथा सदस्यहरु,

    ५ निर्बाचन आयोगका प्रमुख आयूक्त तथा आयूक्तहरु

    ६ राष्ट्रिय मानब अधिकार आयोगका अध्यक्ष तथा सदस्यहरु र

    ७ राजदूतहरु

    तर यस नियममा उल्लिखित कुनै  कुराले संसदीय सुनुवाई गर्नु पर्ने कुनै पद रिक्त  हुनु भन्दा पहिले नै नियूक्तिको प्रक्रिया प्रारम्भगरी उक्त पदमा नियूक्तिको लागि सम्भाव्य उम्मेदवारको नाम प्रस्ताबगरी संसदीय सुनुवाईको लागि सम्बन्धित निकायबाट समितिमा पठाउन कुनै बाधा परेको मानिने छैन ।

    (२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त नामाबलीमाथि समितिले सम्बन्धित निकायबाट यस सम्बन्धी पत्र प्राप्त भएको मितिले पैतीस दिनभित्र सुनुवाई गरी सम्बन्धित पदको लागि समितिको राय तयारगरी सम्बन्धित निकायमा आफ्नो निर्णय उपलव्ध गराउन नसकेमा सुनुवाईका लागि पठाइएको पदमा नियूक्तिको लागि  कुनै बाधा पुग्ने छैन ।

    (३) उप नियम (२) बमोजिम समितिबाट प्राप्त रायमा प्रस्ताबित नाम अस्वीकृत नभएको भए निजलाई सम्बन्धित निकायले सम्बन्धित पदमा नियूक्त गरी सो को जानकारी समितिममा पठाउनु पर्ने छ ।

    (४) समितिको बैठक आबश्यकता अनुसार सभापतिले बोलाउने छ । समितिको बैठक बस्नका लागि समितिका सम्पूर्ण सदस्य संख्याको एक तिहाई सदस्य उपस्थिति अनिबार्य हुनेछ ।

    (५) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त सम्भाव्य उम्मेदवारको नाम समितिको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको दुई तिहाई बहुमतबाट अस्वीकृत नभएमा अनुमोदन भएको मानिने छ ।

     तर कुनै सम्भाव्य उम्मेदवारको नाम समितिको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको दुई तिहाई बहुमतबाट अस्वीकृत भएमा समितिले सुनुवाईको लागि प्राप्त नामको सम्बन्धमा समितिमा भएको कारबाही , समितिलाई प्राप्त कागजात तथा अन्य बिबरण यथाशीघ्र  सम्बन्धित निकायलाई उपलव्ध गराउनु पर्ने छ । तत्पश्चात् सम्बन्धित  निकायले उक्त प्रस्ताबित पदमा अर्को व्यक्तिको नाम प्रस्ताब गरी संसदीय सुनुवाइका लागि समिति पठाउनु पर्ने छ ।

    (६) उप नियम (२) बमोजिम भएको निर्णय सहितको प्रतिबेदन सभामा यथाशीघ्र प्रस्तुत गरिने छ । सभाको बैठक नभएको अवस्थामा सभमामुख समक्ष प्रस्तुतगरी गरी त्यस पछि बसेको बैठकमा प्रस्तुत गरिने छ ।

    (७)  समितिको अन्य कार्यबिधि समितिले आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुने छ ।

     

    समितिको सभापति तथा सदस्यहरुको नामाबली देहाय बमोजिम रहेको छ